AE1
Amelia Earhart

Beter laat dan nooit, en dus wordt de tand des tijds van onder het stof gehaald. En voor deze heugelijke gebeurtenis pak ik uit met een inspirerende vrouw waar een tragisch en mysterieus verhaal aan vasthangt. Amelia Earhart, pionier van de luchtvaart en van de emancipatie van vrouwen in deze door mannen gedomineerde sector, zou tijdens haar leven steeds nieuwe avonturen opzoeken. Maar een poging om rond de wereld te vliegen, eindigde abrupt in 1937 en is tot op de dag van vandaag onopgelost.

Prille avonturen

Amelia was een actief en nieuwsgierig kind, die geen gelegenheid liet passeren om op ontdekking en onderzoek te gaan. Ze klom in bomen, deed gevaarlijke trucjes op haar slee en had een collectie dieren en insecten die ze verzamelde tijden haar vele tochten. Ze had ook een documentatiemap met artikels over vrouwen die het uitstekend deden in de traditionele mannenbastionnen, zoals de filmwereld, de advocatuur of marketing. Het was van jongs af aan duidelijk dat ze haar eigen pad wou en zou bewandelen.

Tijdens haar vervolgopleiding na haar middelbaar, besloot ze om in 1917 naar Toronto te vertrekken waar ze als verpleegster gewonde soldaten ging verzorgen. Ze stond in voor de maaltijden en het uitdelen van de voorgeschreven medicatie aan de soldaten. Daar werd ze zelf het slachtoffer van de Spaanse griep, waar ze blijvend een probleem aan haar sinussen aan zou overhouden. Na een moeizame herstelperiode, en een eerste persoonlijke ervaring met een vliegtuig, keerde ze terug naar haar thuisland, waar ze zich in Columbia University inschreef in 1919. In 1920 keerde ze terug naar haar ouders in California. Het was hier dat de ontmoeting zou plaatsvinden die de rest van haar leven zou bepalen.

Vliegtuigcursus

Op 28 december 1920 ontmoette de dan 23-jarige Earhart haar leeftijdsgenoot Frank Hawks, een piloot van de luchtmacht die zijn kunsten toonde op vliegtuigdemonstraties. Op deze dag, in Los Angeles, nam hij haar gedurende 10 minuten mee op een vlucht. Earhart had de vliegtuigmicrobe te pakken. “By the time I had got two or three hundred feet [60–90 meter] off the ground, I knew I had to fly.”, zei ze later over deze vlucht.

AE2
Earhart en Frank Hawks

Ze besloot om vlieglessen te nemen, geen evidente en vooral geen goedkope keuze. Om dit te financieren nam ze verschillende jobs aan. Ze klopte aan bij Mary Anita Snook, beter bekend als Neta Snook. Hoewel ze zelf ook maar 24 was, had ze als een van de eerste vrouwelijke piloten van de Verenigde Staten al enkele jaren ervaring, waarbij ze ook zelf een vliegtuig op orde had gezet. Ze had dus zowel de vliegervaring als inzicht in mechaniek.

Ondanks een moeilijk begin, zette Earhart door en kocht ze zelfs haar eigen vliegtuig, van het type Kinner Airster, dat ze vanwege de kleur the Canary doopte. Snook en Earhart werden goede vrienden. En anders dan Hawks, die op 41-jarige leeftijd crashte, zou Snook de gezegende leeftijd van 95 halen. In 1921 was zij de eerste vrouw die meedeed in een vliegtuigrace met mannen, waar ze vijfde werd. Ondanks haar uitgesproken ambitie, stopte ze een jaar later als pilote, nadat ze trouwde en een gezin stichtte.

AE3
Neta Snook & Amelia Earhart

 

Earhart haalde in 1923 uiteindelijk haar vliegbrevet en werd daarmee de 16de vrouw die een in ontvangst mocht nemen van de Fédération aéronautique internationale (FAI), de in 1905 opgerichte internationale vliegbond, waarvan België trouwens een van de 8 eerste leden was. Earhart kwam door enkele slechte investeringen wel in financieel moeilijk water terecht, waardoor ze vanaf 1925 onder andere ook ging lesgeven en als sociaal werker aan de slag ging.

Hoge toppen

Earhart bleef echter gemotiveerd en stelde zichzelf steeds nieuwe doelen. Zo werd ze in 1922 de eerste vrouw die hoger dan 4000 meter vloog. Haar volgende uitdaging was een transatlantische vlucht, iets wat ze in 1932 realiseerde toen ze van Newfoundland naar Derry in Ierland vloog. Daarmee werd ze de eerste vrouw en de tweede mens die dit verwezenlijkte, na Charles Lindbergh. De media begonnen haar meer en meer als diens vrouwelijke tegenhanger te beschouwen.

Earhart werd een celebrity, die haar naam en gezicht gaf aan verschillende producten en campagnes, ook al bleef ze haar bekendheid vooral inzetten ter promotie van de luchtvaart. Zij was, samen met Lindbergh, een van de figuren achter de commerciële luchtvaart. Ze begaf zich meer en meer in de kringen van the rich & the famous, kreeg decoraties voor haar ondernemingen en werd zo bevriend met onder andere de Roosevelts. In 1931 trouwde ze met uitgever en auteur George P. Putnam, maar stond er op om Amelia Earhart te blijven i.p.v. Amelia Putnam te worden. Ook maakte ze duidelijk aan haar echtgenoot dat ze haar leven zelf volledig wou uittekenen. Het is tekenend voor de vrijgevochtenheid waarmee Earhart in het leven stond.

AE4
Earhart, de celebruty

Ze zocht steeds nieuwe uitdagingen en records. In 1931 vloog ze 5613 meter hoog. Zo was ze de eerste vrouw om van west- naar ooskust te vliegen, de eerste persoon die solo van New York naar Mexico City en van het Amerikaanse vasteland naar Hawaï vloog. Daarnaast was zo ook actief in langeafstandsraces, in die tijd een gevaarlijke en zeer uitdagende bezigheid. Met deze stunts zocht ze niet alleen vertier, maar promootte ze ook de luchtvaart en in het bijzonder de positie van de vrouwelijke piloten. Om die reden richtte ze samen met enkele andere piloten mee The Ninety-Nines op, een organisatie voor vrouwelijke piloten. Op dat moment moest haar grootste stunt nog komen.

De reis rond de wereld

AE4
Earhart en Fred Noonan

Er waren reeds piloten geweest die de wereld hadden rondgevlogen. De eerste was Wiley Post, die daarmee ook het duurrecord verbrak van de Graf Zeppelin, een zeppelin die als eerste luchttoestel de wereld had rondgereisd. Earhart koos echter voor een langere route, en wou zo haar tijdgenoten de loef afsteken. Als toestel koos ze de Lockheed Electra 10E. In maart 1937 had ze een eerste poging ondernomen, maar was ze betrokken in een lichte crash. Drie maand later zou ze nog eens proberen.

De start van deze tweede poging vond plaats op 1 juni 1937 in California. Ze ondernam de vlucht samen met Fred Noonan, een ervaren navigator. Via Miami ging het naar Zuid-Amerika en zo naar Afrika om uiteindelijk via India naar Zuidoost-Azië te vliegen. Op 29 juni bereikten ze Lae, in Papoa-Nieuw-Guinea, waarbij ze reeds 35.000 kilometer hadden gevlogen, met nog 11.000 kilometer te gaan.

Hun volgende bestemming was Howland Island, een relatief klein en onbewoond eiland in de Stille Oceaan. Vanaf Lae ging het contact met de Electra verloren. Back-up communicatiemiddelen waren weggehaald om gewicht te besparen, en een tweede navigator, die bij de eerste poging wel aanwezig was, ging de tweede keer niet mee. Hij kon wel communiceren via morse, Earhart en Noonan niet. Ook werden er verkeerde afspraken gemaakt met de USCGC Itasca, die de Elektra veilig naar het eiland moest leiden.

Er werden diverse pogingen ondernomen tussen Earhart en de Itasca om communicatie op te zetten, maar door technische mankementen langs beide kanten lukte dit niet. Hoe dichter de Elektra bij Howland Island kwam, hoe wanhopiger de bemanning van de Itasca werd. Er werden in de dagen daarna nog vage berichten ontvangen, waarvan niet geweten is of deze van de Elektra afkomstig waren. Op 19 juli werd het vliegtuig en de twee passagiers officieel “lost at sea” verklaard. Op 5 januari 1939 werd ze ook officieel dood verklaard, hoewel het mysterie van haar verdwijning nooit is opgelost.

Theorieën

Er zijn met de jaren verschillende theorieën geponeerd over de verdwijning. De meest plausibele is dat ze doorheen de brandstof waren en uiteindelijk gecrasht zijn in het water. Een andere theorie stelt dat ze, gebaseerd op de communicatie en hun verkeerdelijke navigatie, ze op Garner Island zijn geland en daar overleden. Er werden wel degelijk zaken gevonden, zoals een schoen en wat geïmproviseerd werktuig, maar voor de rest niets dat deze these concreet bevestigd.

Er zijn ook minder waarschijnlijke verhalen. Volgens sommigen strandden ze op het eiland Saipan of de Marshall eilanden, alwaar ze geëxecuteerd werden door de Japanners. Hieraan gelinkt is de these dat het vliegtuig uit de lucht werd geschoten toen het over Japans territorium vloog. Volgens nog anderen waren Earhart en Noonan spionnen die door Franklin D. Roosevelt naar Zuidoost Azië waren gestuurd of hebben de twee de vlucht overleefd en hebben ze bij hun terugkeer in de VS een andere naam en identiteit aangenomen. Hoewel we het nooit zullen weten, lijkt de crash-theorie het meest plausibel.

Conclusie

Het tragische en mysterieuze van deze tweede recordpoging hebben er zeker voor gezorgd dat Earhart ook vandaag aandacht blijft krijgen. Haar verdwijning wordt in de VS vaak in een adem genoemd met andere onopgeloste mysteries zoals de verdwijning van Jimmy Hoffa of de moord op Elizabeth Short (de Black Dahlia). Maar Earharts verdienst is vooral dat ze een pionier was die zowel actief, door middel van promotie en verenigingen, als passief, vanwege haar prestaties en imago, een grote rol speelde in de populariteit van de luchtvaart bij vrouwen. In wereldoorlog II was er ook een significant aandeel vrouwen bij de luchtmacht. Met haar vrijgevochtenheid en bedeesde, koele maar zelfzekere imago, was ze een inspiratiebron voor vrouwen op alle domeinen. Het is ook vooral daarom dat ze vandaag veelbesproken en populair blijft.

Advertenties